Máy tách màu cà phê dùng ở công đoạn nào?
Trong làm cà phê, nhiều bà con và cơ sở chế biến thường nghĩ rằng chỉ cần chọn được nguồn cà phê tốt là đủ. Nhưng thực tế, để có một lô cà phê đẹp, bán được giá tốt và được khách hàng tin tưởng, khâu phân loại cũng rất quan trọng.
Cà phê sau khi thu hoạch thường không đồng đều hoàn toàn. Trong cùng một mẻ có thể lẫn trái xanh, trái đen, trái hư, hạt non, hạt mốc, hạt sâu mọt, hạt cháy hoặc tạp chất. Nếu những phần không đạt này còn lẫn trong hàng, chất lượng thành phẩm sẽ giảm, nhìn không đẹp và dễ bị khách ép giá.
Trước đây, nhiều nơi thường phân loại bằng mắt thường hoặc thuê nhân công nhặt tay. Cách này vẫn dùng được nếu sản lượng ít. Nhưng khi làm nhiều hơn, nhặt tay sẽ rất tốn công, chậm, dễ bỏ sót và chất lượng mỗi mẻ không đều nhau.
Đó là lý do máy tách màu cà phê ngày càng được nhiều cơ sở quan tâm. Máy giúp nhận diện và loại bỏ những hạt hoặc trái không đạt dựa vào màu sắc, độ sáng, hình dạng hoặc tạp chất. Nhờ vậy, cà phê sau phân loại sẽ sạch hơn, đều hơn và dễ bán được giá tốt hơn.
Điểm quan trọng là máy tách màu không chỉ dùng ở công đoạn cuối. Với cà phê, máy có thể dùng ở nhiều giai đoạn khác nhau: từ cà phê trái tươi, cà phê nhân cho đến cà phê sau rang.
Sau khi hái, cà phê thường có nhiều loại trái lẫn vào nhau. Có trái chín đỏ, trái xanh, trái vàng, trái đen, trái khô, trái hư hoặc lẫn lá, cành, đất đá nhỏ.
Nếu không loại bỏ sớm, những trái không đạt này có thể ảnh hưởng đến các công đoạn sau như rửa, xát vỏ, lên men, phơi hoặc sấy. Lúc đó, chất lượng cà phê nhân cũng dễ bị ảnh hưởng theo.
Máy có thể hỗ trợ tách:
- Trái xanh
- Trái đen
- Trái hư
- Trái chín không đều
- Trái sâu bệnh
- Tạp chất lẫn trong cà phê trái
Vì cà phê trái thường còn ướt, mềm và dễ bị dập, nên không phải máy nào cũng phù hợp. Với cà phê trái tươi hoặc cà phê đã rửa, nên ưu tiên dòng máy tách màu dạng băng tải chống nước. Dòng này giúp nguyên liệu di chuyển nhẹ hơn, phù hợp hơn với khu sơ chế có nước hoặc độ ẩm cao.
Nói đơn giản, nếu bà con muốn làm sạch cà phê ngay từ đầu, trước khi đưa vào sơ chế, thì đây là công đoạn rất đáng cân nhắc dùng máy tách màu.
2. Tách màu cà phê nhân / cà phê thô
Sau khi cà phê đã được sơ chế, phơi hoặc sấy, ta sẽ có cà phê nhân hoặc cà phê thô. Đây là công đoạn nhiều cơ sở thường cần dùng máy tách màu nhất.
Cà phê nhân có thể còn lẫn nhiều lỗi như:
- Hạt đen
- Hạt nâu
- Hạt non
- Hạt mốc
- Hạt sâu mọt
- Hạt vỡ
- Hạt khác màu
- Tạp chất
Những lỗi này ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng lô hàng. Nếu cà phê nhân còn lẫn hạt lỗi, khi bán cho nhà rang xay hoặc đơn vị thu mua, hàng có thể bị đánh giá thấp hơn. Nếu đưa vào rang, mẻ rang cũng dễ không đều, ảnh hưởng đến màu sắc và chất lượng cà phê sau rang.
Máy tách màu giúp nhận diện và loại bỏ những hạt không đạt ra khỏi dòng cà phê đạt chuẩn. Nhờ vậy, cà phê nhân sau khi phân loại sẽ đều hơn, sạch hơn và dễ đáp ứng yêu cầu của khách mua.
Với cơ sở nhỏ, có thể chọn dòng máy nhỏ gọn. Nếu làm sản lượng lớn hơn, cần chạy liên tục, có thể chọn dòng máy dạng máng trượt với công suất phù hợp.
Đây là công đoạn rất phù hợp cho những cơ sở muốn nâng chất lượng cà phê nhân, giảm công nhặt tay và làm hàng đẹp hơn trước khi xuất bán.
3. Tách màu cà phê sau rang
Nhiều người nghĩ cà phê rang xong là có thể đóng gói ngay. Nhưng thực tế, sau khi rang vẫn có thể còn những hạt chưa đạt.
Trong một mẻ cà phê rang có thể lẫn:
- Hạt cháy
- Hạt quá sậm màu
- Hạt rang không đều
- Hạt lỗi màu
- Tạp chất còn sót lại
Với cà phê rang, màu sắc hạt rất dễ nhìn thấy. Nếu trong thành phẩm còn lẫn hạt cháy, hạt đen hoặc hạt rang không đều, khách hàng sẽ có cảm giác sản phẩm chưa được tuyển kỹ. Điều này ảnh hưởng đến hình ảnh thương hiệu, nhất là với các cơ sở rang xay bán cà phê đóng gói.
Máy tách màu có thể hỗ trợ loại bỏ những hạt chưa đạt sau rang, giữ lại phần cà phê đẹp và đồng đều hơn để đóng gói. Phần hạt chưa đạt có thể được xử lý riêng tùy quy trình của từng cơ sở, nhưng không nên để lẫn vào thành phẩm chính nếu muốn bán hàng ổn định và chuyên nghiệp hơn.
Với xưởng rang nhỏ và vừa, có thể chọn dòng máy nhỏ gọn, dễ đặt trong khu rang xay hoặc khu kiểm tra chất lượng.
Bảng gợi ý nhanh theo từng công đoạn
| Công đoạn cà phê | Tình trạng nguyên liệu | Lỗi thường gặp | Dòng máy nên cân nhắc |
|---|
| Cà phê trái tươi / đã rửa | Ướt, mềm, có nước | Trái xanh, trái đen, trái hư, trái chín không đều | Máy băng tải chống nước |
| Cà phê nhân / cà phê thô | Hạt khô, kích thước vừa | Hạt đen, hạt mốc, hạt non, hạt sâu mọt, tạp chất | Máy nhỏ gọn hoặc máy dạng máng trượt |
| Cà phê sau rang | Hạt đã rang, màu sậm | Hạt cháy, hạt rang không đều, hạt quá sậm màu | Máy nhỏ gọn hoặc máy phân loại cà phê |
Vì sao không nên chỉ phân loại thủ công?
Phân loại thủ công có thể phù hợp khi sản lượng ít. Nhưng khi sản lượng tăng, cách làm này sẽ gặp nhiều khó khăn:
- Tốn nhiều nhân công
- Nhặt chậm, mất thời gian
- Dễ bỏ sót lỗi
- Chất lượng phụ thuộc vào tay nghề từng người
- Mỗi mẻ hàng có thể không đều nhau
Trong khi đó, máy tách màu có thể làm việc liên tục, nhận diện nhanh và tách lỗi bằng khí nén. Nhờ đó, cơ sở chế biến có thể giảm công nhặt tay, tăng năng suất và kiểm soát chất lượng tốt hơn.
Với những cơ sở muốn làm hàng sạch hơn, đẹp hơn và bán ổn định hơn, máy tách màu là thiết bị rất đáng để cân nhắc.
Khi nào bà con và cơ sở chế biến nên đầu tư máy tách màu?
Nên cân nhắc đầu tư máy tách màu nếu đang gặp các tình huống sau:
- Cà phê đầu vào không đồng đều
- Hàng còn lẫn nhiều trái lỗi, hạt lỗi hoặc tạp chất
- Tốn nhiều nhân công nhặt tay
- Thành phẩm chưa đẹp, chưa đều
- Muốn bán hàng được giá tốt hơn
- Muốn làm cà phê sạch hơn trước khi rang, đóng gói hoặc xuất bán
- Sản lượng tăng, phân loại thủ công không còn đáp ứng kịp
Không phải cơ sở nào cũng cần mua máy lớn ngay từ đầu. Quan trọng là chọn đúng máy theo nguyên liệu, công suất và công đoạn đang cần phân loại.
Trước khi chọn máy, cần chuẩn bị thông tin gì?
Để tư vấn đúng máy, bà con hoặc cơ sở chế biến nên cung cấp một số thông tin cơ bản:
| Thông tin cần cung cấp | Mục đích |
|---|
| Đang cần tách cà phê ở công đoạn nào | Xác định chọn máy cho trái tươi, cà phê nhân hay cà phê rang |
| Nguyên liệu khô hay ướt | Tránh chọn sai dòng máy |
| Muốn loại bỏ lỗi gì | Xác định khả năng tách màu |
| Năng suất mong muốn | Chọn đúng công suất máy |
| Máy dùng độc lập hay lắp vào dây chuyền | Tính thêm băng tải, cấp liệu, tủ điện nếu cần |
| Có mẫu cà phê để test không | Kiểm tra hiệu quả trước khi chốt máy |
Nếu có mẫu thực tế, nên gửi mẫu cà phê đạt và không đạt để test. Việc test mẫu giúp đánh giá máy có tách đúng lỗi mong muốn không, tỷ lệ hao hụt có phù hợp không và nên chọn model nào.
Kết luận
Máy tách màu cà phê không chỉ dùng ở một công đoạn duy nhất. Tùy quy trình sản xuất, máy có thể được dùng để tách cà phê trái tươi, cà phê nhân hoặc cà phê sau rang.
Nếu chọn đúng công đoạn và đúng dòng máy, cơ sở chế biến có thể làm hàng sạch hơn, đều hơn, giảm công nhặt tay và nâng giá trị thành phẩm.
Hàn Mỹ Việt tư vấn máy tách màu RealTech theo từng loại nguyên liệu, công suất và mẫu thực tế của khách hàng.